اصول 5 گانه برنامه ریزی درسی صحیح

برنامه ریزی تحصیلی هر فرد نشان دهنده نگرش وشیوه برخورد و با درس ها و بادگیری است. متاسفانه بیشتر دانش آموزان و دانشجویان برنامه ای برای درس خواندن ندارند و شمار زیادی هستند که با اصول برنامه ریزی صحیح و استاندارد آشنایی ندارند.

برنامه تحصیلی مناسب با بهره گیریاز اصول یادگیری و با توجه به نیازها و روحیات هر محصل تنظیم می شود. برنامه ریزی تحصیلی نوعی مهارت است که با تجربه و پشتکار قوت می یابد و در حین اجرا با بررسی ضعف ها و خطاها به تکامل می رسد.

بهترین کار این است که دانش آموزان علاوه بر مطالعه با اصول برنامه ریزی تحصیلی، درباره اصول صحیح مطالعه و یادگیری در مطالعه نیز آشنایی لازم را داشته باشد. اکنون زمان آن رسیده که با بررسی  اصول 5 گانه برنامه ریزی، مدیریت تحصیلی خود را به عهده بگیرید.

اصول صحیح برنامه ریزی درسی

در اینجا به 5 مرحله مهم و اصلی در برنامه ریزی درسی اشاره می کنیم:

نوشتن برنامه

برنامه باید مکتوب باشد تا بتوان درباره آن بحث و بررسی کرد و به نتایج مطلوب رسید. برنامه مکتوب شده قدرت تمرکز، اعتماد به نفس، تسلط بر امور، نظم، پیگیری و کنترل را به ارمغان می آورد.

اولین مانع بر سر راه موفقیت این است که برنامه ریزی نداشته باشیم یا به صورت صرفا ذهنی داشته باشیم با این تصور که “هر روز مشابه روزهای دیگر است پس برنامه تغییر نمی کند و احتیاجی به برنامه جدید نداریم”.

هر کسی روحیات و ویژگی ها و نقاط ضعف و قوت خود را بهتر از هر کس دیگری می شناسد. بنابراین هر شخص باید خودش برای خودش برنامه ریزی کند. این کار از لحاظ روانی نیز انگیزه بیشتری را به شما برای اجرای برنامه و تلاش بیشتر به وجود می آورد.

دقت کنید تهیه برنامه مناسب در قدم کاولحتما بدون اشکال نخواهد بود و ممکن است نتایج مطلوب فوری به دست نیایند. نا امید نشوید و احساس بی استعدادی، ناکارآمدی یا ناتوانی نکنید. موفقیت نیاز زیادی به صبر و مدیریت کردن و صرف انرژی دارد.

تعیین هدف

هدف پایه برنامه ریزی کردن است. اگر هدفتان به صورت دقیق مشخص نباشد برنامه ریزی کردن مفهوم ندارد. مانند راننده ای که نقشه دارد ولی نمی داند باید کجا برود. و مقصدش معلوم نیست. زیر بنای هدف خودشناسی است.

وقتی با واقع بینی و شناخت از استعدادها و توانایی ها هدفی انتخاب می کنید به آن هدف ایمان دارید و با تمام قوا برای رسیدن به آن تلاش زیاد و سازمان یافته ای می کنید.

نقش تعیین اهداف در برنامه ریزی تحصیلی بسیار تعیین کننده است. دانستن هدف مطالعه به برنامه ریزی روح می بخشد و به طور مستقیم بر شکل استفاده از کلاس و یادگیری تاثیر می گذارد.

بیشتر مشکلات تحصیلی مانند از بین رفتن انگیزه، سر در گمی در کارها و غافل بودن از زمان ناشی از نداشتن هدف مناسب است. جالب است که بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان تصور می کنند که هدف دارند و می دانند برای چه درس می خوانند. ولی و اقعیت آن است که بسیاری از آنها مفهوم هدف را نمی دانند.

توان هر کس متناسب با هدفی است که انتخاب می کند. بنابراین باید بلند همت باشید و اهداف بزرگ را نشانه بگیرید. کوته بینی و خطا در تعیین اهداف نشان دهنده عدم شناخت صحیح از توانایی ها و استعدادهای خدادادای شماست.

برای رسیدن به اهداف بزرگ (مانند رسیدن به رتبه ای خاص در کنکور) باید از جایی کوچک شروع کرد و مرحله به مرحله پیش رفت. در این صورت احساس دائمی موفقیت و پیشرفت موجب افزایش توان و انگیزه برای رسیدن به هدف می گردد.

برای اینکه هدف بتواند نقش موثری در پیشرفتتان ایفا کند، باید آنها را روی کاغذ بیاورید. برای این کار در کنار اهدافتان وظایفی را باید انجام دهید تا به آن اهداف برسید نیز یادداشن کنید و تا مدتی هر روز درباره آن بیاندیشید. این طوری علاوه بر به دست آوزدن انگیزه بیشتر این اهداف به صورت ملکه ذهنی در آمده و در ضمیر نا خود آگاه شما ثبت می شوند.

تنظیم برنامه

این قسمت کاربردی ترین قسمت برنامه ریزی است. بهترین روش تنظیم برنامه به مدت یک هفته است. در برنامه ریزی به صورت روزانه نمی توان به نتیجه قطعی و مطمئنی رسید. مشکلات غیر متظره در طول روز ممکن است اتفاق بیافتد ولی در طول یک هفته می توان به یک نتیجه منطقی رسید.

در برنامه ریزی تحصیلی هفتگی برای هر روز برنامه جداگانه ای در نظر گرفته می شود و نتایج آن نیز به طور جداگانه ثبت می گردد. تجربه نشان داده این شکل از برنامه ریزی بسیار خوب جواب می دهد.

برنامه ریزی درست و اصولی باید علاوه بر کنترل عملکرد و مدیریت زمان، نقاط ضعف و قدرت را به درستی نشان می دهد و با ایجاد انگیزه، راه پیشرفت را فراهم می سازد.

اجرای برنامه

دانستن نحوه برنامه ریزی و شیوه مطالعه ثمربخش تا زمانی که به آن عمل نشود هیچ سودی نخواهد داشت. زیرا شرط رسیدن به موفقیت، توانایی در عمل است. بنابراین باید مسئولیت خود را بپذیرید و نشان دهید که می توانید خود را اداره کنید.

نکات مهم در اجری برنامه درسی صحیح

برای این که بیشترین بهره را از مطالعه ببرید لازم است چند نکته را رعایت کنید:

روز خود را خوب آغاز کنید

نخست این که روز خود را خوب آغاز کنید. اگر روز را با خستگی، خوای آلودگی و عجله شروع کنید، نباید توقع داشته باشید که در طول روز، بدون فشار و با آرامش به کارهای خود برسید. برای این منظورباید شب به موقع بخوابید. صبح کمی نرمش کنید و به اهداف و وظایف خود در روز جاری فکر کنید. این کار هم انگیزه را بیشتر می کند و هم ذهن را برای انجام تکالیف در طول روز آماده می کند و مانع سردرگمی در طول روز می شود.

ساعت مطالعه را به دقت اتنتخاب کنید

ساعت مطالعه در طول روز در قدرت یادگیری و سرعت مطالعه نقش مستقیمی دارد. فهم مطالب نیاز به داشتن آرامش و قرار داشتن در شرایط روحی مناسب دارد. سطح فعالیت و برانگیختگی ذهنی در ساعات مختلف شبانه روز به عدادت تغذیه، خواب و حالات روحی و جسمی دارد.

به میزان مطالعه اهمیت دهید

باید سعی کنید بهترین زمان ممکن را برای خود در طول روز پیدا کرده و بیشترین مطالعه را در آن ساعات انجام دهید. مقدار مطالعه و زمان آن را مشخص کنید. چون ذهن مراحل انجام دادن هر کاری را در مدت زمانی که در اختیار دارد تنظیم می کند. بنابراین اگر این را مشخص نکنید نتیجه مطلوبی نمی گیرید و زود خسته می شوید. برای مثال در شب امتحان سرعت مطالعه به بالاترین زمان خود می رسد زیرا ذهن می داند دیگر فرصتی برای مطالعه طولانی نیست و باید کار را جمع کند.

نظم مهمترین کلید برنامه ریزی درسی است

داشتن نظم کلیدی ترین نیاز برای اجرای برنامه ریزی تحصیلی شماست. ولی باید مرز بین نظم داشتن و خشک بودن را درک کرد تا گرفتار مطالعه خسته کننده و بی نتیجه نشوید. پیشنهاد می شود در زمان هایی که درس نمی خوانید کارهایی را انجام دهید که به شما روحیه می دهد. کارهایی مانند ورزش کردن یا هر گونه تفریح سالم دیگر.

هنگام درس خواندن کار متفرقه نکنید

هنگام شروع مطالعه انرژی و وقت خود را صرف تمیز کردن میز مطالعه یا ور رفتن به اطراف نکنید. کارهای متفرقه یکی از راه های به تاخیر انداختن مطالعه است و تمرکز را از بین می برد. اگر واقعا نیاز به مرتب کردن دارید ابتدا نیم ساعت درس بخوانید سپس به این امور بپردازید.

دروس مشابه را پشت سرهم نخوانید

ترتیب مطالعه درس ها برای دانش آموزان و دانشجویان باید به گونه ای باشد که دروس مشابه پشت سر هم قرار نگیرند و تنوع در مطالعه لازم است. تلاش کنید همیشه کمی از برنامه ریزیتان جلوتر باشید. اینگونه دچار اظطراب نشده و اعتماد به نفستان هم بالاتر می رود. بهتر است بین مطالعه نفس عمیق و حرکات کششی و نرمشی انجام دهید.

همیشه همه چیز قابل پیش بینی نیست

همیشه همه چیز مطابق با برنامه ریزی شما پیش نمی رود. زیرا حوادث پیش بینی نشده، مزاحمت های ناخواسته و حالات روحی نا مطلوب قابل پیش بینی نیستند. باید با کمی انعطاف پذیری و جابجایی وظایف و مدیریت کردن آسیب ها و آفت ها را به حداقل برسانید.

کنترل و ارزیابی برنامه ریزی درسی

با کنترل و ارزیابی عملکرد و نحوه اجرای برنامه ریزیتان نقاط ضعف و قوت خود و برنامه ریزی که انجام داده و اجرا کرده اید را به خوبی می توانید شناسایی کنید. با توجه به نقاط ضعف و قوت شناسایی شده، می توانید تصمیم های راهبردی گرفته و نقاط ضعف را برطرف و نقاط قوت را تقویت کنید.

نتیجه گیری

چنانچه برنامه ریزی بعدی بر اساس کنترل و ارزیابی برنامه پیشین صورت گیرد نتایج حیرت انگیزی خواهید گرفت و به طور خودکار شما را در مسیر پیشرفت قرار می دهد و همان اتفاقی می افتد که دوست دارید بیافتد.

شما می توانید برای برنامه ریزی بهتر درسی خود از تجربه و دانش اساتید موجود در فهرست مدرسان آموزشگاه آموزگاران بهره بگیرید.