7 راه برای تمرکز حواس و دور کردن افکار مزاحم هنگام مطالعه

تمرکز حواس و افکار مزاحم

می خواهید یک جلسه مطالعه را شروع کنید، ولی دست و دلتان به کار نمی رود. افکار مزاحم اجازه تمرکز لازم برای مطالعه را به شما نمی دهند و شرایط برای آغاز درس خواندن جور نمی شود. مطالعه را شروع می کنید ولی پس از گذشت زمانی متوجه می شوید که اصلا گویا در باغ نیستید و افکارتان در دنیای دیگری سیر می کند.

به هنگام درس خواندن، سوژه های عجیبی از گوشه و کنار ذهن تان عبور می کند از فوتبال گرفته تا فیلم و سریال و خاطرات گذشته و نقشه های آینده. در این شرایط چه باید بکنید چه موانعی برای تمرکز حواس وجود دارند؟ چگونه باید با افکار مزاحم در زمان مطالعه و درس خواندن مواجه شویم؟

موانع تمرکز

عوامل متعددی می توانند مانع تمرکز حواس باشند. اگر شرایط مکان مطالعه مناسب نباشد، اگر زمان مناسبی را برای مطالعه انتاب نکرده باشید یا چنانچه مطالعه را با هدفمندی و هوشیاری و برنامه ریزی شده شروع نکنید، یقین بدانید تمرکز لازم ایجاد نخواهد شد.

اهداف و انگیزه های شما هم نقش بسزایی در تمرکز حواستان دارند. داشتن انگیزخ قوی و محکم می تواند به شما کمک کند تا بر مسائل حاشیه ای پیروز شویدو با حوصله و دقت مطالعه کنید. اظطراب ناشی از حجم کار و نتیجه آزمون مورد نظری که برای شرکت در آن در حال مطالعه هستید نیز می تواند عاملی برای کاهش تمرکز باشد.

عدم علاقه واقعی به درس و یادگیری هم عامل بسیار مهمی در این زمینه می باشد. شاید مهمتر از همه این عوامل، نقش و تاثیر افکار مزاحم و حاشیه ای است که هر کسی را می تواند اذیت کند. در هر حال نکته مهم این است که باید بتوانید مانع یا موانع تمرکز حواستان را به درستی تشخیص دهید. 

کلید

همان طور که اشاره شد برای یافتن راه های ایجاد و افزایش تمرکز حواس، ابتدا باید بتوانید مانع تمرکز را تشخیص دهید.

مرور هدف و انگیزه

بارها به اهمیت هدف و انگیزه اشاره کرده ایم. تاکید و پافشاری می کنیم که برای کسب نتیجه بهتر در درس خواندن (به ویژه در درس خواندن برای کنکور) لازم است انگیزه های درونی قوی و شفافی داشته باشید. نکته مهم آن که، لازم است هر از چندگاهی این انگیزه را مروز و بازبینی کنید.

شما ممکن است آن قدر خود را درگیر افکار مربوط به درس، مطالعه، کلاس، دوره، کتاب، جزوه و تست و… بکنید که انگیزه هایتان مورد غفلت و فراموشی قرار گیرند. با خود تصمیم بگیرید هفته ای یک بار، عهد و پیمانی که با خود بسته اید را تازه کنید و به خودتان قول دهید که از هیچ کوششی برای موفقیت دریغ نخواهید کرد.

کلید

مرور مستمر اهداف و انگیزه ها، شما را در افزایش تمرکز حواس یاری خواهد داد.

کنترل اضطراب

اگر چه اضطراب موضوعی نیست که در این مختصر بتوان درباره آن سخن گفت، ولی دست کم باید به این نکه اشاره کنیم که اضطراب به خودی خود بد نیست و از نظر روانشناسان، وجود میزانی اضطراب برای داشتن انگیزه لازم است. مشکل زمانی شروع می شود که شدت اضطراب افزایش می یابد. اضطراب زیاد نه تنها کمکی به موفقیت نمی کند، بلکه مانع بزرگی برای آن محسوب می شود. در فضا و شرایط اضطراب زا،تمرکز حواس نیز از بین می رود.

بهترین راه مواجهه با اضطراب واقع گرایی است. یعنی از خود انتظاری متناسب با توانایی تان داشته باشید. اگر توقع شما از خودتان منطقی نباشد، آن گاه ناچار خواهید بود برای کسب موفقیت عجله کنید. عجله و دستپاچگی، اضطراب شما را افزایش داده و موجب می شود بیشتر عجله کنید و این چرخه بارها و بارها تکرار خواهد شد.

به طور حتم قبول دارید که تمرکز حواس با اضطراب رابطه عکس دارند. پس برای افزایش تمرکز حواس باید بتوانید اضطراب خود را کنترل کرده و کاهش دهید. اگر نمی توانید اضطراب خود را کنترل کنید به مشاور یا روان پزشک مراجعه کنید و مطمئن باشید ارزشش را دارد.

کلید

اگر می خواهید تمرکز حواس داشته باشید اضطراب خود را کنترل کنید.

تقویت روانی

همان گونه که عواملی می توانند موجب تضعیف روانی دانش آموزان یا دانشجویان شوند، در مقابل می توانید برای تقویت روانی خود نیز راه ها و روش هایی را بیابید. روحیه تسلط و جسارت را در خود تقویت کنید. امیدوار و با اراده باشید. سعی کنید تا حد امکان ضعف های پایه ای را در دروش جبران نمائید.

رفع اشکال های درسی را به طور جدی و پیگیر دنبال کنید. خودتان را برای موفقیت های هر چند کوچک مورد تشویق قرار دهید. بر توانایی های خودتان تمرکز داشته باشید.

این نوع شارژ های روحیه ای، برای همه ضرورت دارد. به جای این که پدر و مادر و یا دیگران، شما را با حرف ها و یا جوایز و هدایا و تهیه امکانات تقویت کنند، خودتان قبل از دیگران برای تقویت روانی اقدام کنید. چرا که در این صورت انگیزه های درونی تان هم افزایش یافته و این خود منجر به افزایش تمرکز حواس خواهد شد.

کلید

برای تقویت روانی خودتان، همیشه راه ها و روش هایی داشته باشید و منتظر تائید و تشویق دیگران نمانید.

شناسایی افکار مزاحم

دومین مانع تمرکز حواس، افکار مزاحم نقش مهمتری دارد. این افکار به دلیل تاثیر ناخود آگاهی که دارند، مشکلات بیشتری ایجاد می کنند. دانش آموزان بسیاریاین مشکل را دارند که در حین مطالعه، کنترل مسیر ذهن را از دست داده و با گذشت دقایقی از مطالعه، متوجه می شوند که ذهن آن ها به صورت ناخود آگاه در مسیر و یا مسیرهای دیگری وارد شده است.

با افکار مزاحم چه می توان کرد، نه سرکوب کردن افکار مزاحم و نه تلاش برای فرار از آن ها راه های خوبی برای مقابله نیستند. اگر این افکار را از در بیرون کنید از پنجره باز خواهند گشت. بهترین کار این است که افکار مزاحم را شناسایی کنید . شناسایی افکار مزاحم ، شما را برای تسلط و غلبه بر آن ها یاری می دهد. چگونه این کار ممکن است؟

برای شناسایی افکار مزاحم باید ذهن خود را در مسیر این افکار قرار دهید. اگر به هنگام یک فعالیت ذهنی اصلی مانند درس خواندن، جرقه سوژه های دیگری هم زده شد، سعی کنید به صورت خود آگاه، هر سوژه را دنبال نمائید. یعنی به صورت عملی سعی کنید به جای راندن افکار مزاحم آن ها را بشناسید.

یک کار بسیار خوب آن است که این سوژه ها  اعم از خوب یا بد را بنویسید. حتی اگر بتوانید هر سوژه را با جزئیاتش بنویسید استفاده بیشتر و بهتری خواهید داشت. فقط کافی است یک هفته به طور جدی و مستمر به این توصیه عمل کنید. پس از یک هفته لیستی مختصر و یا حتی مفصل از افکارتان خواهید داشت. این کار حتی اگر وقت گیر هم باشد ارزش دارد. چرا که به شما کمک خواهد کرد افکار مزاحم و حاشیه ای ذهن خود را شناسایی کنید.

غلبه بر افکار مزاحم

برای غلبه بر افکار مزاحم به تناسب موضوع افکار، راه های مختلفی وجود دارد. بعد ازشناسایی افکار مزاحم، باید ببینید که هر کدام از آن ها برای شما چه اولویت دارند. بعضی از این افکار خیلی ساده و پیش پا افتاده هستند و به راحتی می توان با آن ها کنار آمد. به طور کلی برای غلبه بر افکار مزاحم این مسیر را توصیه می کنیم:

الف: در مورد بعضی از موضوعات می توانید زمان های مشخصی را برای فکر کردن به آنها اختصاص دهید. قسمت های کوچکی از وقت خود را برای کلنجار رفتن با افکار مزاحم کنار گذاشته و هر وقت هنگام درس خواندن سر و کله سوژه های مزاحم در ذهن تان پیدا شد، فکر کردن به آن سوژه را به زمانی که از قبل در نظر گرفته اید حواله دهید.

ب: اگر باز نتوانستید با افکار مزاحم کنار بیایید برخورد آمرانه و تحکم آمیز با خود بکنید. به این معنی کهبه خود دستور بدهید که همین الان و در همین لحظه زمان مناسبی نیست و باید در زمان خود به سوژه های مورد نظر بیاندیشید. این روش را باید تمرین کنید تا دستورهای تحکم آمیزی که به خود می دهید اثر داشته باشند.

ج: در مورد بعضیاز سوژه هایی که خیلی محرمانه نیستند می توانیدبا پدر و مادر یا افراد قابل اعتماد دیگرصحبت کنید. این می تواند به آرامش شما کمک کند.

د:بعضی از سوژه ها ممکن است خیلی جدی تر باشند. در این جا نیز استفاده از خدمات مشاوره ای را توصیه می کنیم.

کلید

سعی کنید با روش های ممکن تکلیف هر یک از سوژه هایی را افکار مزاحم تلقی می شوند را روشن کنید.

اینجا – اکنون

یک راه ایجاد تمرکز و غلبه بر افکار مزاحم، آن است که اینجا و اکنونی فکر کنید. باید با تمرین خود را عادت دهید که به هنگام مطالعه همه چیز را کنار بگذارید. مثلا خود را درگیر مسائل حاشیه ای نکنید و اگر مسئله ای هم بوده با با شروع درس خواندن ضمن تحکم به خود مورد را فیصله یافته بدانید. درگیر نکردن خود با مسائل حاشیه ای در روزهای حساسی مثل امتحانات یا کنکور به ویژه روزهای آخر اهمیت بیشتری دارد.

مصداق دیگر تفکر اینجا – اکنون دل کندن از محرک های محیطی است. اگر قبل از شروع مطالعه با کسی صحبت می کردید، تلویزیون می دیدید، با موبایل بازی می کردید یا به کاری مشغول بودید، وقتی زمان مطالعه فرا رسید به هیچ وجه به خودتان وعده ندهید که حالا اگر مطالعه به موقع هم شروع نکردید اشکالی ندارد و بعدا زمان از دست رفته را جبران خواهید کرد.

مهم ترین نتیجه تفکر اینجا – اکنون این است که فرصت های موجود را به اید استفاده بهتر از زمان باقی مانده آینده از دست ندهید. این موضوع درسی برای زندگی هم محسوب می شود. باید یاد بگیریم هر کاری را با حوصله و تمرکز و در زمان خودش انجام دهیم و موقع انجام یک فعالیت، خود را با سوژه های دیگر درگیر نسازیم. موقع درس خواندن فقط درس بخوانیم، موقع غذا خوردن فقط غذا بخوریم، موقع عبادت فقط عبادت کنیم و …

کلید

اینجا و اکنونی عمل کنید. زمان درس خواندن فقط درس بخوانید و همه سوژه های دیگر را از خود دور نکنید.

شوق یادگیری

اگر به فعالیت هایی که باری درس خواندن یا کنکور انجام می دهید، به عنوان یک اجبار نگاه کنید، کمتر از تلاش خود بهره خواهید گرفت. روحیه منفی در تقویت محرک های مزاحم و حاشیه ای نقش زیادی دارد.

یادگیری یک لذت است. لذتی که بیشتر ما، آن را فراموش کرده ایم. اگر کسی لذت یادگیری را چشیده باشد، هم بهتر یاد می گیرد و هم شوقش برای یادگیری فزونی می یابد. درس خواندن به خصوص برای کنکور می تواند هم یک اجبار و هم یک لذت باشد. ولی به طور حتم اگر جنبه لذت بخش بودن آن بیشتر باشد کارها بهتر پیش خواهد رفت و این خود در ایجاد روحیه مثبت و کاهش محرک های مزاحم بسیار تاثیر گذار خواهد بود.

سرانجام زمانی را که برای درس خواندن و یک سال تحصیلی صرف می کنید تمام خواهد شد. این دست شماست که کدام جهت را برای درس خواندن انتخاب کنید. با داشتن شوق یادگیری، از زمان و فرصت ها استفاده بهتری خواهید کرد.

شوق یادگیری و علاقه و اشتیاق برای خواندن، روش های درست و اصولی مطالعه کردن خود به خود سراغ شما می آیند و بهره وری بازدهی چند برابری در مطالعه نتیجه آن خواهد بود.

کلید

شوق یادگیری را در خود تحریک و تقویت کنید تا عطش تان برای درس خواندن و یادگیری بیشتر شود.

نتیجه گیری

1- برای یافتن راه های ایجاد و افزایش تمرکز حواس ابتدا باید بتوانید مانع تمرکز را تشخیص دهید.

2- مرور مستمر اهداف و انگیزه ها، شما را در افزایش تمرکز حواس یاری خواهد داد.

3- اگر می خواهید تمرکز حواس داشته باشید اضطراب خود را کنترل کنید

4- برای تقویت روانی خودتان همیشه راه و روش هایی داشته باشید و منتظر تائید و تشویق دیگران نمانید.

5- سعی کنید با روش هاس ممکن تکلیف هر یک از سوژه هایی که افکار مزاحم تلقی می شوند راروشن کنید.

6- اینجا و اکنونی فکر و عمل کنید. زمان درس خواندن فقط درس بخوانید و همه سوژه های دیگر را از خود دور کنید.

7- شوق یادگیری را در خود تحریک و تقویت کنید تا عطش تان برای درس خواندن و یادگیری بیشتر شود.